Hà Nội: Du lịch tâm linh trở thành trụ cột tăng trưởng đầu năm

Từ Chùa Hương, Chùa Thầy, Đền Sóc đến Văn Miếu – Quốc Tử Giám,… sự chuyên nghiệp hóa trong quản lý, ứng dụng công nghệ và tái cấu trúc dịch vụ cho thấy du lịch tâm linh đang chuyển mình thành một trụ cột thực sự của ngành du lịch Thủ đô.

Những lễ hội đông khách và quản trị điểm đến thông minh

Theo Báo cáo kết quả công tác quản lý và phát triển sự nghiệp du lịch tháng 2 và nhiệm vụ trọng tâm tháng 3/2026 của Sở Du lịch Hà Nội, trong tháng 2/2026, Thủ đô ước đón 3,18 triệu lượt khách, tăng 28,5% so với cùng kỳ năm 2025. Trong đó, khách quốc tế đạt 680,8 nghìn lượt, tăng 16,2%; khách nội địa đạt 2,5 triệu lượt, tăng 32,3%. Tổng thu từ khách du lịch ước đạt 12,39 nghìn tỷ đồng, tăng 24,8%.

Đây không chỉ là con số tăng trưởng, mà là tín hiệu về sự phục hồi và mở rộng cấu trúc thị trường. Khách nội địa tiếp tục đóng vai trò trụ đỡ trong cao điểm Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026, trong khi khách quốc tế duy trì đà tăng ổn định, cho thấy sức hấp dẫn của Hà Nội trên bản đồ du lịch khu vực.

Trong tổng thể đó, du lịch tâm linh nổi lên như dòng sản phẩm giữ nhịp cao điểm đầu năm. Lượng khách tăng mạnh tại các di tích lịch sử – văn hóa cho thấy xu hướng du xuân gắn với hành hương vẫn là lựa chọn ưu tiên của người dân, đồng thời tạo lực kéo đáng kể cho kinh tế dịch vụ vùng ven đô.

Giám đốc Ban Quản lý Khu di tích và danh thắng Hương Sơn Bùi Văn Triều cho biết, từ mùng 1 đến mùng 8 Tết, Chùa Hương đón 209.868 lượt khách. Dịp Tết vừa qua, Văn Miếu – Quốc Tử Giám đón 119.583 lượt khách; Hoàng thành Thăng Long đón 49.181 lượt; di tích Cổ Loa đón hơn 38.800 lượt khách.

Tại huyện Quốc Oai, Di tích Quốc gia đặc biệt Chùa Thầy từ đầu năm 2026 đến nay đã đón gần 80.000 lượt khách, riêng 6 ngày đầu xuân đạt hơn 50.000 lượt.

Những con số này không chỉ phản ánh sức hút tín ngưỡng, mà còn cho thấy khả năng phân bổ dòng khách ra khu vực ngoại thành, góp phần giảm áp lực cho khu trung tâm và kích hoạt chuỗi dịch vụ địa phương.

Điểm đáng chú ý trong mùa lễ hội năm nay không nằm ở lượng khách tăng cao, mà ở cách các địa phương xử lý áp lực tăng trưởng.

Tại Chùa Hương, công tác bảo đảm an toàn giao thông đường thủy được triển khai quyết liệt. Từ ngày 27/2, 100% du khách tham gia hành trình trên suối Yến chấp hành mặc áo phao. Đại úy Bùi Xuân Trường, cán bộ Đội Cảnh sát giao thông đường thủy số 2, Phòng Cảnh sát giao thông, Công an TP Hà Nội khẳng định: “Ý thức của người dân và du khách đã nâng lên rõ rệt, góp phần bảo đảm tuyệt đối an toàn giao thông đường thủy trong mùa lễ hội”.

Bí thư Đảng ủy xã Hương Sơn Trần Đức Hải cho biết hơn 3.700 thuyền đò được đưa vào hợp tác xã quản lý thống nhất, quy định rõ số lượng khách theo từng loại đò, bắt buộc trang bị áo phao và đồ bảo hộ. “Xuồng gắn máy không được vận chuyển du khách trên suối Yến, chỉ sử dụng trong trường hợp khẩn cấp, góp phần giữ gìn không gian sinh thái, văn hóa, hướng tới xây dựng hình ảnh lễ hội sáng xanh sạch đẹp an toàn thông minh”, ông Hải nhấn mạnh.

Ở góc độ tổ chức, Phó Trưởng Ban Tổ chức Lễ hội chùa Hương Vương Trọng Đạo cho biết, mùa lễ hội 2026 lần đầu tiên đẩy mạnh ứng dụng AI và chuyển đổi số. Hệ thống camera AI được lắp đặt tại các điểm trọng tâm nhằm giám sát an ninh trật tự, kiểm soát lưu lượng khách. Vé giấy được thay thế bằng vé điện tử và mã QR, minh bạch nguồn thu và hạn chế ùn tắc.

Những động thái này cho thấy một bước chuyển quan trọng: lễ hội không còn vận hành theo mô hình thủ công truyền thống, mà đang được đặt trong khung quản trị hiện đại, lấy dữ liệu và công nghệ làm nền tảng.

Chuẩn hóa đội ngũ, nâng cấp chất lượng trải nghiệm

Tại Chùa Thầy, UBND xã Quốc Oai tổ chức hội nghị làm việc với đội ngũ hướng dẫn viên nhằm chuẩn hóa hoạt động thuyết minh. Lãnh đạo xã yêu cầu xây dựng đội ngũ theo định hướng chuyên nghiệp, kỷ cương, trách nhiệm; hoàn thiện quy chế quản lý; xây dựng bài thuyết minh thống nhất, có căn cứ khoa học.

Hiện 15 hướng dẫn viên hoạt động thường xuyên tại di tích, từ đầu năm đã thực hiện hơn 140 lượt thuyết minh về giá trị lịch sử, kiến trúc, tín ngưỡng gắn với Thiền sư Từ Đạo Hạnh và quần thể núi Sài Sơn. Song song đó, xã Quốc Oai triển khai vé điện tử, từng bước hiện đại hóa công tác quản lý.

Điểm cốt lõi của những thay đổi này là chuyển trọng tâm từ “đón khách đông” sang “phục vụ có chất lượng”. Trong bối cảnh khách du lịch ngày càng đòi hỏi trải nghiệm sâu và chính xác về văn hóa, chuẩn hóa nội dung thuyết minh chính là nâng cấp giá trị sản phẩm.

Ngay sau Tết Nguyên đán, các doanh nghiệp lữ hành đồng loạt tung tour hành hương. Đại diện nhiều hãng lữ hành cho biết tour du lịch tâm linh mùa lễ hội đầu năm chiếm hơn từ 30% – 70% tỉ lệ tour định kỳ của doanh nghiệp. Phần lớn khách lựa chọn chương trình đi về trong ngày, lịch trình gọn nhẹ.

Ở góc độ quản lý ngành, Giám đốc Sở Du lịch Hà Nội Đặng Hương Giang nhấn mạnh yêu cầu nâng cao chất lượng dịch vụ, đẩy mạnh xúc tiến quảng bá và tăng cường liên kết vùng. Việc Hà Nội phối hợp với Hà Nam và Ninh Bình xây dựng trục du lịch tâm linh ba tỉnh thành phố được xem là hướng đi chiến lược nhằm tạo sản phẩm có chiều sâu và tính kết nối cao.

Liên kết vùng giúp mở rộng không gian trải nghiệm, kéo dài thời gian lưu trú và gia tăng chi tiêu du khách – yếu tố quan trọng nếu muốn chuyển từ tăng trưởng lượt khách sang tăng trưởng giá trị.

Thực tế cho thấy du lịch tâm linh luôn bùng nổ vào dịp đầu năm. Thách thức đặt ra là làm sao duy trì sức hút sau cao điểm lễ hội. Việc ứng dụng công nghệ, chuẩn hóa đội ngũ, siết chặt quản lý môi trường, liên kết vùng và nâng cấp dịch vụ đang cho thấy Hà Nội không chỉ xử lý bài toán mùa vụ, mà đang từng bước xây dựng nền tảng phát triển dài hạn cho dòng sản phẩm này.

Khi an toàn được bảo đảm, quản trị minh bạch, trải nghiệm được nâng cấp và liên kết thị trường được mở rộng, du lịch tâm linh hoàn toàn có thể trở thành một trụ cột bền vững trong cơ cấu du lịch Thủ đô.

Từ những con số tăng trưởng 3,18 triệu lượt khách và 12,39 nghìn tỷ đồng doanh thu tháng 2/2026, có thể thấy du lịch tâm linh không chỉ góp phần làm đầy các con số, mà còn đóng vai trò kích hoạt kinh tế vùng ven, gìn giữ giá trị văn hóa và định hình thương hiệu Hà Nội như một điểm đến vừa linh thiêng, vừa hiện đại trong quản trị. Đó không còn là câu chuyện “đi lễ đầu xuân”, mà là một chiến lược phát triển có tính toán và tầm nhìn dài hạn.