“World Cup trên sa mạc sẽ thế nào nhỉ?”. Tôi đã suy nghĩ như thế mấy năm trước, khi vừa biết tin Qatar trở thành quốc gia vùng Vịnh đầu tiên đăng cai một World Cup. Đấy là World Cup đặc biệt chưa từng có trong lịch sử, bởi đấy là lần đầu tiên nó được tổ chức vào tháng 12 và lần đầu tiên ở một quốc gia Arab.
Đối với một người chưa từng vắng mặt ở một nước World Cup nào trong nhiều năm qua, mảnh đất nhỏ bé chìa ra Vịnh Ba Tư ấy kích thích không chỉ trí tưởng tượng mà cả những khao khát đặt chân đến và khám phá những điều đã tạo nên thành công về kinh tế của một quốc gia như thế.
Khái niệm mới: World Cup ở vùng Vịnh
Vùng Vịnh tôi đã qua vài lần trong quá khứ trong những chuyến đi ngắn, đã từng biết cái nóng kinh khủng của nó vào ban ngày, đã ngửi thấy trong không khí mùi gió biển pha lẫn mùi khen khét của cái nóng pha chút lạo xạo của cát, đã từng ngồi trên một chiếc xe chạy ngang qua một vùng hoang mạc, đã từng tò mò ngắm những cung điện Hồi giáo mọc lên trên những vùng đất không một bóng dáng cây xanh. Nhưng xem bóng đá ở đó, theo chân các cổ động viên tới các trận đấu, chứng kiến những màn ăn mừng của họ, thấm thía những nỗi đau thất bại của họ trên vùng đất nóng nực và đầy cát trắng ấy thì chưa bao giờ. Đối với tôi, khái niệm về bóng đá trên sa mạc đã từng đồng nghĩa với những đội bóng như món đồ chơi của các ông chủ khăn trùm kín đầu ngồi trên các sân vận động, những người đã vung ra hàng đống tiền để đưa về đây những siêu sao hết “date” để PR cho đất nước họ.

Vùng Vịnh trước đó trong suy nghĩ của tôi là một nơi siêu giàu có, với những thành phố mọc lên trên sa mạc hoặc vươn ra biển, những gia tộc Hồi giáo đầy quyền lực, bộn tiền, nhưng cũng rất bí hiểm, những mâu thuẫn giữa các hệ phái của đạo Hồi đã khiến các quốc gia nơi đây luôn trong trạng thái đối đầu, và cả những xung đột về văn hoá và chính trị với phương Tây. Một World Cup ở đây ư, thật lạ lùng. Nhưng trong một thế giới toàn cầu hoá mà thương mại trở thành một bánh xe lăn đến bất cứ ngóc ngách nào của thế giới, thì World Cup trở thành một gánh xiếc đi đến những nơi cỗ máy bóng đá có thể ngửi thấy mùi tiền. Nó đã phá vỡ quy luật đăng cai hết châu Âu lại Nam Mỹ theo kiểu truyền thống. Nó đã đến với châu Phi vào năm 2010 và đưa Nam Phi lên màn hình thế giới. Nó đã lần đầu tiên đến với nước Nga rộng lớn vào năm 2018. Nó sẽ đến với Qatar, quốc gia nhỏ nhất và ít dân nhất thế giới đăng cai World Cup vào năm nay 2022. Nó sẽ tới Bắc Mỹ năm 2026 cho một World Cup trải dài trên quy mô lớn nhất khi diễn ra ở ba quốc gia Canada, Mỹ và Mexico, tổng cộng 23 triệu km vuông và có sự tham gia của một con số kỷ lục của 48 đội.
World Cup của thời đại dịch
Từ World Cup ở quốc gia nhỏ nhất cho đến World Cup lớn nhất cả về diện tích lẫn số đội tham gia là một cú sốc kinh khủng cho không chỉ các nhà tổ chức, quản lý mà cả những người hâm mộ. Và đó là một sự thách thức lớn lao về trí tưởng tượng, khả năng lên kế hoạch, dự trù kinh phí và sức lực cho những người sẽ lên đường đến những nước đăng cai như tôi. 2026 còn xa, nhưng 2022 đã ở rất gần, một World Cup trong một thế giới không bình thường. Không ai biết, đến khi trái bóng lăn, Covid có còn tồn tại ở một biến thể nào đó hoặc thôi không còn reo rắc nỗi sợ hãi và những cái chết nữa, nhưng những giải đấu cấp CLB ở châu Âu, những trận đấu của EURO 2020, các giải đấu ở các giải VĐQG châu Âu tổ chức thành công là một bằng chứng sống động cho thấy bóng đá có thể sẽ diễn ra thế nào trên sân cỏ Qatar.

Trái bóng sẽ phải lăn, các cổ động viên chắc chắn sẽ tới, và những hành trình như tôi khao khát sẽ trở thành hiện thực, sau một EURO đầu tiên sau nhiều năm phải chứng kiến qua tivi. Chuyến đi ấy đã phải huỷ bỏ năm 2020 vì UEFA đã lùi lịch thi đấu sang 2021. Những chiếc vé đã mua từ trận khai mạc cho đến chung kết phải hoàn trả. Và khi giải đấu tiến hành vào năm 2021, tôi cũng không thể đi được vì quá nhiều trở ngại liên quan đến chiều về Việt Nam. Một sự tiếc nuối vô cùng lớn lao. Tôi nhớ những chuyến đi, nhớ những tiếng reo hò của các cổ động viên, nhớ những hành trình đã qua trên các quốc gia đăng cai EURO và World Cup. Chiếc tivi để xem những giải đấu ấy không dành cho tôi. Cuộc sống của tôi, những đam mê của tôi là trên những cung đường nơi ấy, trên những khán đài, trong những thành phố, làng mạc, di sản văn hoá ở các quốc gia đăng cai, với bóng đá là một cái cớ đưa tôi đến đó để khám phá. Tôi vừa là một cổ động viên, một nhà báo, một người thích tìm hiểu thế giới, một người lữ hành. Một người như thế không thể ngồi nhà xem tivi.
Nhưng năm 2022, chúng ta đã mở cửa để bay ra bay vào trở lại. Hộ chiếu vaccine trở thành một giấy thông hành bắt buộc bên cạnh hộ chiếu truyền thống. Việc đi lại chắc chắn sẽ trở nên dễ dàng hơn khi các chuyến bay kết nối chúng ta với thế giới và kéo Qatar trở lại thật gần. Và tôi bắt đầu mơ những hành trình không chỉ trên đất Qatar, qua những nơi trái bóng lăn, tôi còn muốn đi trên những cung đường vùng Vịnh, đến những đất nước xung quanh. Thế giới Hồi giáo có một sức hấp dẫn khó cưỡng. Nó khác biệt với những nơi tôi đã đi qua về con người, văn hoá và lịch sử. Nó sẽ đem đến những trải nghiệm hoàn toàn khác về ngôn ngữ, tôn giáo và hiểu biết xứ sở. Nó là một thách thức đầy thú vị với những giới hạn về thể lực, trí tưởng tượng và sự hiểu biết. Nhưng nó đem lại rất nhiều sự tò mò và làm dậy lên những khao khát chinh phục, những điều đã luôn xuất hiện trong tôi trước mỗi hành trình tới những nước đăng cai World Cup và EURO đã qua trong quá khứ.
Qatar, tôi đang tới đây…
Nhà báo Trương Anh Ngọc là đặc phái viên kì cựu của báo Thể thao & Văn hoá, TTXVN, ở các giải đấu bóng đá lớn nhất thế giới, từ EURO cho đến World Cup trong gần 20 năm qua. Một tay bút khoẻ, giàu tri thức và am hiểu văn hoá, lịch sử, đồng thời rất ham đi, Trương Anh Ngọc đã tác nghiệp lâu năm trên các nẻo đường thế giới. Anh có 2 nhiệm kỳ công tác tại châu Âu với tư cách là trưởng cơ quan đại diện của TTXVN tại Italy. Anh cũng là tác giả của 4 cuốn sách du ký bán rất chạy là “Nước Ý, câu chuyện tình của tôi”, “Phút 90++”, “Nghìn ngày nước Ý, nghìn ngày yêu” và “Hẹn hò với Paris”. Từ năm 2010, anh cũng là nhà báo Việt Nam đầu tiên và duy nhất được tạp chí France Football mời tham gia bỏ phiếu Quả bóng Vàng, danh hiệu cá nhân uy tín nhất dành cho cầu thủ trên thế giới. Trương Anh Ngọc |